Balkonafvoer kiezen: typen, inbouw en aansluiting

Een balkonafvoer kies je in de ontwerpfase, niet op de bouwplaats. Zodra de afvoer in een betonplaat is ingestort of in de afdichting is opgenomen, is aanpassen lastig en duur.

Toch wordt de balkonafvoer vaak pas laat bekeken. Het gevolg is een afvoer die niet past bij de vloeropbouw, een doorvoer van de verkeerde lengte of een aansluiting op de afdichting die niet waterdicht is.

In dit artikel lees je welke typen balkonafvoer er zijn, hoe je kiest op basis van vloeropbouw, afdichting en afvoerroute, en hoeveel water een balkon of galerij eigenlijk moet verwerken.

Wat moet een balkonafvoer doen?

Een balkonafvoer vangt regenwater op een balkon, galerij of dakterras op en voert het gecontroleerd af naar een hemelwaterafvoer of een vrije uitloop. Daarnaast moet de afvoer waterdicht aansluiten op de vloer of de afdichting eromheen.

Dat klinkt eenvoudig, maar een balkonafvoer heeft meerdere functies tegelijk:

• Opvangen: het water stroomt via afschot naar de afvoer en door een rooster de afvoer in.

• Doorvoeren: de afvoer gaat door de vloer, of zijwaarts door een opstand of gevel.

• Aansluiten: de afvoer sluit aan op een standleiding, een verzamelleiding of een uitloop.

• Afdichten: de flens of plakplaat vormt één geheel met de afdichting, zodat er geen water langs de afvoer de constructie in loopt.

Voor daken en voor hemelwaterafvoeren die binnen een gebouw lopen, verwijst het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) naar NEN 3215. Een hemelwaterleiding die inpandig loopt, moet volgens die systematiek lucht- en waterdicht zijn. Hoe dat voor een specifiek balkon of een specifieke galerij uitpakt, bepaal je per project.

Welke typen balkonafvoer zijn er?

Er zijn grofweg vier uitvoeringen. Welke past, hangt vooral af van de vloeropbouw en de route die het water daarna moet volgen.

Directe doorvoer

Bij een directe doorvoer gaat de afvoer recht naar beneden door de vloer, met een onderuitlaat. Dit is de gangbare oplossing bij betonnen balkonplaten en galerijen waar onder de vloer een leiding kan worden aangesloten.

De lengte van de doorvoer stem je af op de vloerdikte en de opbouw. In de webshop van Loromeij Afvoersystemen staan directe doorvoeren in onder meer 120, 140, 250 en 350 mm, in de diameters dn 50, dn 70 en dn 100.

Afvoer met klok

Een afvoer met klok werkt als een directe doorvoer, maar heeft een waterslot. Dat houdt lucht en geur uit de aangesloten leiding tegen. Dat is vooral relevant als lucht of geur uit het riool terug kan komen, bijvoorbeeld bij een aansluiting op een gemengd stelsel buiten het gebouw.

Een klok vraagt wel onderhoud: blad en vuil kunnen het waterslot sneller vervuilen dan een open doorvoer.

Afvoer met zijuitlaat

Soms kan de afvoer niet door de vloer, bijvoorbeeld omdat er direct een verblijfsruimte onder ligt of omdat er geen leiding onder de vloer mag lopen. Een afvoer met zijuitlaat voert het water horizontaal af, door een opstand of de gevel, naar een standleiding of uitloop.

Hier is de hoogte kritisch. De uitlaat ligt vlak boven de vloer, dus de ruimte tussen afwerkvloer, afdichting en uitlaat moet vooraf kloppen.

Terrasafvoer met plakplaat

Op dakterrassen en balkons met een afdichting van bitumen, EPDM of vloeibare kunststof wordt een terrasafvoer met plakplaat of flens gebruikt. De afdichting wordt op de plakplaat aangesloten, zodat afvoer en afdichting één waterdicht geheel vormen.

Liggen er tegels op tegeldragers, dan ligt het looppeil hoger dan de afdichting. Een verhoogbaar opzetstuk of rooster brengt de afvoer dan op de juiste hoogte, terwijl het water op het niveau van de afdichting blijft afstromen.

Hoe kies je de juiste balkonafvoer?

Begin bij de vloer en de afvoerroute, niet bij het product. Met de antwoorden op vijf vragen ligt de keuze meestal vast.

1. Hoe is de vloer opgebouwd?

Een prefab betonplaat, een in het werk gestorte vloer of een houten of stalen draagconstructie vraagt elk een andere oplossing. Bij prefab platen wordt de sparing of instorthuls in de fabriek aangebracht. Die moet dus vastliggen voordat de platen worden geproduceerd.

Ligt er isolatie en een afdichting op de vloer, dan heb je een afvoer nodig die het water op het niveau van de afdichting opneemt.

2. Waar gaat het water heen?

Het water kan naar een standleiding langs de gevel, naar een inpandige leiding of via een vrije uitloop. Een inpandige leiding moet lucht- en waterdicht zijn. Bij een vrije uitloop let je op waar het water terechtkomt: niet op het balkon eronder en niet op een looproute.

3. Welke afdichting wordt gebruikt?

Bitumen, EPDM en vloeibare kunststof vragen elk een passende plakplaat of flens. Stem de keuze af met de dakdekker of de verwerker van de afdichting, zodat de aansluiting volgens hun verwerkingsvoorschrift kan worden gemaakt.

4. Hoeveel water moet de afvoer verwerken?

Bij een balkon is capaciteit zelden het knelpunt. De rekenregenintensiteit die ook bij platte daken wordt gebruikt, is 0,03 liter per seconde per m².

Rekenvoorbeeld:

• Een balkon van 3 × 2 m = 6 m². Afvoer: 6 × 0,03 = 0,18 l/s.

• Een galerij van 30 × 1,8 m = 54 m². Afvoer: 54 × 0,03 = 1,62 l/s.

• Acht gestapelde balkons van 6 m² op één standleiding: 48 × 0,03 = 1,44 l/s in het onderste deel van de leiding.

Dit is een vereenvoudigde benadering. Of er correctiefactoren gelden, bijvoorbeeld voor inregenen tegen een gevel, volgt uit de berekening volgens NEN 3215. Die hoort bij het definitieve installatieontwerp. In het artikel over hemelwaterafvoer berekenen voor een plat dak lees je hoe die rekenmethode werkt.

De diameter van een balkonafvoer wordt daarom vaak bepaald door praktische factoren: de kans op verstopping door blad, de aansluiting op de standleiding en het aantal balkons dat op één leiding komt.

5. Wat gebeurt er als de afvoer verstopt raakt?

Een balkon met een dichte borstwering en één afvoer kan vollopen. Het water staat dan tegen de gevel en de deurdorpel. Overweeg in dat geval een noodoverloop of spuwer in de borstwering, op een hoogte onder de dorpel. Lees meer over de principes in het artikel over noodafvoer bij een plat dak.

Twijfel je welke balkonafvoer past bij je project?

Stuur de vloeropbouw, het type afdichting en de gewenste afvoerroute mee. De technisch adviseurs van Loromeij denken mee over het type afvoer, de lengte van de doorvoer en de aansluiting op de hemelwaterafvoer.

Plan een vrijblijvend adviesgesprek of bekijk de balkonafvoeren in de webshop.

Instorten in beton: waar let je op?

Bij betonnen balkons en galerijen wordt de afvoer meestal niet direct ingestort. Eerst wordt een instorthuls opgenomen, die een nette sparing vrijhoudt waarin de afvoer later wordt geplaatst. Loromeij heeft kunststof instorthulzen voor dn 50, dn 70 en dn 100.

Let bij het instorten op de volgende punten:

• Positie: de afvoer hoort op het laagste punt van het afschot. Leg de positie vast op de tekening van de prefableverancier of op de bekistingstekening.

• Hoogte: stem de bovenkant van de huls af op de afwerkvloer of afdichting die er later op komt, niet op de ruwe betonvloer.

• Sparingen in de constructie: de plaats en maat van sparingen in een constructieve vloer beoordeelt de constructeur, vooral bij uitkragende balkons en dunne platen.

• Bescherming tijdens de bouw: dek de huls af, zodat er geen beton, zand of bouwafval in komt.

Veelgemaakte fouten bij balkonafvoeren

• Afvoer niet op het laagste punt. Zonder goed afschot richting de afvoer blijft er water staan.

• Doorvoer van de verkeerde lengte. Een te korte doorvoer haalt de aansluiting onder de vloer niet; een te lange zit de afwerking in de weg.

• Tegels op dragers niet meegenomen. Het rooster ligt dan onder het looppeil, of de afvoer is niet meer bereikbaar voor onderhoud.

• Plakplaat niet passend bij de afdichting. De aansluiting tussen afdichting en afvoer is de meest kwetsbare plek voor lekkage.

• Geen overloop bij een dichte borstwering. Eén verstopte afvoer is dan genoeg om water tegen de gevel te laten staan.

Veelgestelde vragen over balkonafvoeren

Wat is het verschil tussen een balkonafvoer en een terrasafvoer?

Een balkonafvoer wordt vaak direct in een betonnen balkonplaat of galerij opgenomen. Een terrasafvoer is bedoeld voor een vloer met afdichting, zoals een dakterras, en heeft daarom een plakplaat of flens voor de aansluiting op bitumen, EPDM of vloeibare kunststof.

Welke diameter heeft een balkonafvoer?

Gangbaar zijn dn 50, dn 70 en dn 100. Een enkel balkon kan met een kleine diameter toe. Bij veel balkons op één standleiding of een grote galerij kies je eerder een grotere maat. De definitieve maat volgt uit het installatieontwerp.

Kan een balkonafvoer op dezelfde leiding als de dakafvoer?

Dat hangt af van het systeem op het dak. Bij een traditioneel vrijvervalsysteem kan het in principe, mits de capaciteit klopt. Bij een druksysteem op het dak wordt combineren met andere aansluitingen in de regel afgeraden, omdat dat systeem is ontworpen op een volledig gevulde leiding. Laat dit in het ontwerp beoordelen.

De juiste balkonafvoer volgt uit de vloeropbouw, de afdichting en de afvoerroute. Capaciteit is bij balkons zelden het knelpunt; hoogte, lengte en de aansluiting op de afdichting zijn dat wel.

Leg de keuze daarom vast voordat prefab platen worden geproduceerd of de vloer wordt gestort. Denk daarbij ook na over wat er gebeurt als de afvoer verstopt raakt.

Bespreek je balkonafvoer vóór de bouw

Loromeij denkt mee over het type afvoer, de doorvoerlengte en de aansluiting op de hemelwaterafvoer. Plan een vrijblijvend adviesgesprek of bel de technisch adviseurs op 0547 27 26 96.